Fundacja Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie O ZDROWIE DZIECKA

1,5% PODATKU POMAGA - KRS 0000123750

Aktualności

foo

CUKRZYCA U DZIECI

przez

Udostępnij:

Czy istnieje niezakaźna choroba epidemiczna? Pytanie może wydawać się dziwne, ale to właśnie cukrzyca uzyskała wspomniany tytuł. Jej chorobowość przekracza 1% i stale rośnie, a według prognoz w 2030r. będzie na nią chorować około 360 mln osób. Wyróżniane są dwa jej typy 1 i 2. Najczęściej w ogólnej populacji występuje cukrzyca typu 2, jednakże wśród dzieci i młodzieży ponad 90% przypadków stanowi cukrzyca typu 1. Obserwowany jest wzrost zachorowań oraz coraz młodszy wiek, w jakim do niego doszło.

CO TO JEST CUKRZYCA?

Cukrzyca jest chorobą, której cechą charakterystyczną jest podniesiony poziom glukozy we krwi. Wspomniany stan wynika ze zmniejszonego wydzielania insuliny lub nieprawidłowej odpowiedzi tkanek organizmu na jej działanie. Funkcją insuliny jest transport glukozy z krwi do tkanek, aby następnie wspomniany cukier mógł być wykorzystany do pozyskiwania energii. A zatem glukozę znajdującą się we krwi można porównać do ciasta przykrytego szklanym kloszem. Słodkość wydaje się być bardzo blisko, ale w tym samym czasie nie jest dostępna. Insulina jest czynnikiem podnoszącym szklany klosz i umożliwiającym rozkoszowanie się ciastem.

Wyróżnianych jest kilka typów cukrzycy, m.in. cukrzyca typu I i cukrzyca typu II.

Cukrzyca typu I jest procesem autoimmunologicznym. Oznacza to, że z pewnego powodu układ odpornościowy (immunologiczny) osoby chorej zaczął atakować własne, prawidłowe tkanki i je niszczyć. W efekcie dochodzi do zniszczenia komórek odpowiadających za produkcję insuliny i tym samym wystąpienia objawów niedoboru wspomnianego hormonu.

Cukrzyca typu II charakteryzuje się innym przebiegiem niż cukrzyca typu I. Na początku obserwowane jest wystąpienie insulinooporności, stanu, w którym zauważalna jest słabsza reakcja ze strony tkanek organizmu na insulinę pomimo jej prawidłowego poziomu we krwi. Przedstawiona sytuacja nie jest czymś pozytywnym dla organizmu i z tego powodu podejmuje on działania mające na celu przełamanie oporności a jest nim nadprodukcja insuliny (kompensacyjna hiperinsulinemia). Niestety, nasilona praca nie jest dobrym rozwiązaniem długoterminowym, a oczekiwane efekty daje jedynie w nagłych sytuacjach. Z tego powodu po pewnym czasie dochodzi do wyczerpania możliwości wydzielniczych komórek odpowiadających za wydzielanie insuliny.

OBJAWY CUKRZYCY I DIAGNOSTYKA

Do objawów podniesionego poziomu glukozy we krwi (hiperglikemii) należą:

  • Wielomocz (wydalanie ponad 2,5 l moczu w ciągu doby; w prawidłowych warunkach glukoza nie jest obecna w wydalanym moczu, po osiągnięciu odpowiednio wysokiego jej stężenia we krwi organizm nie jest w stanie dalej podtrzymywać tego stanu, a zatem pojawia się ona w moczu i pociąga za sobą wodę prowadząc do zwiększenia objętości wydalanego moczu)
  • Wzmożone pragnienie (związane ze zwiększonym wydalaniem moczu).
  • Moczenie nocne.
  • Stany zapalne narządów moczowo-płciowych (bakterie wykorzystują glukozę, jako źródło swojego pożywienia, zatem jeżeli będzie ona obecna w moczu, to w drogach moczowych dziecka powstaną idealne warunki do ich rozwoju).
  • Ubytek masy ciała.
  • Narastające zmęczenie.
  • Osłabienie.
  • Senność.
  • Kurcze mięśniowe.

Aby rozpoznać cukrzycę niezbędne jest wykonanie pewnych badań laboratoryjnych:

  • Oznaczenie stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej (przygodna, na czczo lub po obciążeniu glukozą- każdy z tych testów ma inne wytyczne odnośnie rozpoznania cukrzycy i pozwalają określić aktualny poziom glukozy we krwi).
  • Oznaczenie poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c)- umożliwia sprawdzenie, jakie było średnie stężenie glukozy we krwi w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
  • Wykazanie obecności glukozy w moczu (czasem zauważalna, ale w warunkach prawidłowych nie powinna być obecna).
  • Sprawdzenie obecności przeciwciał przeciwwyspowych w cukrzycy typu 1 (są dowodem na to, że układ odpornościowy zaczął nieprawidłowo działać i niszczy trzustkę osoby chorej).
  • Stężenie peptydu C w surowicy (służy do sprawdzenia funkcji komórek wydzielających insulinę).
  • Stężenie cholesterolu całkowitego, LDL i triglicerydów.
  • Stężenie ciał ketonowych w moczu i surowicy.

LECZENIE CUKRZYCY

Leczenie cukrzycy jest bardzo skomplikowanym procesem i wymaga współpracy pacjenta pod wieloma aspektami. Pierwszym z nich jest odpowiednia edukacja pacjenta (bo „Kto więcej wie o cukrzycy, żyje dłużej”- Joslin), która pozwoli mu sobie radzić z chorobą (np. dotycząca unikania gwałtownych powikłań cukrzycy, jakimi są hipoglikemia i hiperglikemia), usprawni współpracę w leczeniu zespołowym i przekona do ściślejszego przestrzegania zaleceń.

Innym aspektem jest leczenie dietetyczne. Należy w nim uwzględnić potrzeby i preferencje indywidualnych pacjentów, a jego ogólne założenia związane są z regułami zdrowego żywienia. Niezwykle ważny jest również wysiłek fizyczny, który powinien być regularny oraz dostosowany do możliwości osoby chorej. Należy wspomnieć, że jeżeli zaobserwowany był ciężki epizod hipoglikemii to przez kolejne 24h wysiłek fizyczny jest przeciwskazany.

Ze względu na odmienny przebieg, cukrzyca typu I i typu II są leczone w inny sposób. Insulina będzie stosowana głównie w przypadku cukrzycy typu I, ale w pewnych warunkach można jej użyć również w przypadku cukrzycy typu II. Natomiast w drugim typie cukrzycy standardowo wykorzystywane są leki zwiększające wydzielanie insuliny, zmniejszające oporność na insulinę, spowalniające trawienie węglowodanów oraz zwiększające wydzielanie glukozy z moczem (w ten sposób uzyskując obniżenie stężenia glukozy w krwi).

Chorzy muszą regularnie monitorować poziom glukozy we krwi, aby sprawdzić czy choroba jest dobrze kontrolowana. Takie postępowanie jest ważne, ponieważ pozwala uchronić przed nadmiernymi wahaniami cukru we krwi. Codzienne monitorowanie glikemii oraz jej częstość ustala się na podstawie rodzaju cukrzycy i modelu leczenia. Do monitorowania glikemii wykorzystywane się glukometry oraz systemy ciągłego podskórnego monitorowania glikemii. Te drugie są szczególnie przydatne u osób chorujących na cukrzycę typu 1 o chwiejnym przebiegu z częstymi epizodami hipoglikemii i jej nieświadomością oraz wymagających ścisłego wyrównania metabolicznego.

Istotne jest zmniejszanie czynników ryzyka choroby sercowo- naczyniowej (nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenia gospodarki lipidowej). Swoją uwagę należy również skupić na leczeniu powikłań cukrzycy.

POWIKŁANIA CUKRZYCY

Do ostrych powikłań cukrzycy typu I należy kwasica ketonowa i często jest ona pierwszą manifestacją tej choroby. Jest to stan, w którym z powodu niedoboru insuliny organizm nie może wykorzystać glukozy znajdującej się we krwi, jako źródła energii (sytuacja ze szklanym kloszem wspomniana na początku artykułu). Z tego powodu organizm próbuje we własny sposób poradzić sobie z tą sytuacją poprzez nadmierne wytwarzanie glukozy w wątrobie i nasilony rozkład tłuszczy z powstawaniem ciał ketonowych. Do objawów kwasicy ketonowej należy: wielomocz, nadmierne pragnienie, suchość w jamie ustnej, osłabienie, uczucie zmęczenia i senność, zawroty i ból głowy, nudności, wymioty, ból brzuch lub w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości, a nawet śpiączka. Śmiertelność wynosi około 5%.

Wśród ostrych powikłań cukrzycy można także wyróżnić zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny, kwasicę mleczanową i hipoglikemię polekową.

Przewlekle podwyższony poziom glukozy we krwi nie jest obojętny dla organizmu i prowadzi do rozwoju powikłań ze strony wielu narządów. Po 15 latach u 98% osób z cukrzycą typu I obserwowane jest wystąpienie retinopatii (choroba związana z siatkówką oka). Wśród innych powikłań dotyczących narządu wzroku można wymienić porażenie nerwów czaszkowych (III, IV lub VI), zaburzenia refrakcji (procesu załamywania światła, prawdopodobnie związana ze zmianą uwodnienia soczewki), zaćmę czy jaskrę wtórną krwotoczną. Z tego powodu ważne są wizyty u okulisty. Innym narządem, w którym obserwowane są uszkodzenia związane z hiperglikemią są nerki (cukrzycowa choroba nerek).

Najczęstszym przewlekłym powikłaniem cukrzycy jest neuropatia cukrzycowa. Objawia się ona uczuciem mrowienia, pieczenia i drętwienia w obrębie rąk i stóp, bolesnymi kurczami mięśni i ostrymi napadami bólu, utratą czucia, czy osłabieniem mięśni. Może również dotyczyć układu sercowo-naczyniowego (spoczynkowa akcja serca >100/min, omdlenia i spadki ciśnienia podczas wstawania), przewodu pokarmowego (zaburzenia motoryki), układu moczowo-płciowego, narządu wzroku (zaburzenia reakcji źrenic na światło), a także powodować zaburzenia potliwości, smaku i wydzielania wewnętrznego.

CUKRZYCA TYPU I A LALKA BARBIE

Wielu osobom lalki Barbie kojarzą się z nieosiągalnym kanonem piękna, który są w stanie spełnić jedynie prawdziwe ideały. Natomiast choroba często kojarzona jest z pewnym piętnem, wykluczającym ze społeczeństwa i uniemożliwiającym rozwój pełnego potencjału.

Ważna jest akceptacja własnej choroby, ponieważ właśnie w ten sposób uzyskuje się siłę do walki z nią każdego dnia. Aby pokazać dzieciom, że nie tylko one są chore i jest to coś powszechnego powstała lalka Barbie z cukrzycą typu I. Należy ona do kolekcji Barbie Fashionistas 2025, a projekt był możliwy dzięki współpracy z organizacją Breakthrough T1D. W Polsce ambasadorką kampanii została Maja Makowska, która sama choruje na cukrzycę typu I.

Wspomniana zabawka posiada miniaturowe wersje urządzeń towarzyszących chorym dzieciom każdego dnia. Na jej ramieniu znajduje się czujnik odpowiadający za kontrolę poziomu glukozy we krwi, a do jej pasa przymocowana jest pompa insulinowa, która w standardowych warunkach odpowiada za zwiększanie we krwi poziomu brakującego hormonu. Z kolei jej strój nawiązuje do międzynarodowych symboli świadomości cukrzycy.

ŚWIATOWY DZIEŃ CUKRZYCY

Czy istnieje jakieś święto obchodzone 14 listopada? Zdecydowana większość odpowie przecząco na to pytanie, jednakże istnieją osoby, które poznały pewien sekret. Jest nim fakt, że we wspomnianym dniu obchodzony jest Światowy Dzień Cukrzycy. Data może wydawać się całkowicie przypadkowa. Jedni powiedzą, że wybrano dzień trzy dni po Święcie Niepodległości, aby ułatwić jej zapamiętanie, a inni pomyślą o Dniu Komisji Edukacji Narodowej obchodzonym miesiąc wcześniej. Niestety tylko nieliczni są świadomi, że 14 listopada 1891r. urodził się kanadyjski chirurg, Frederick Banting, należący do grona osób odpowiedzialnych za odkrycie insuliny w 1921r.

Cukrzyca jest bardzo ważną społecznie chorobą. Wśród dzieci głównie występuje typ 1 związany z niszczeniem komórek produkujących insulinę i często jej pierwszą manifestacją jest kwasica ketonowa. Z czasem stan podwyższonego poziomu glukozy we krwi prowadzi do uszkodzenia wielu narządów i z tego też powodu niezwykle ważne jest wczesne rozpoznanie choroby, włączenie leczenia oraz regularna kontrola.

Bibliografia:

Autorka artykułu: Beata Ziembla
Artykuł powstał w ramach wolontariatu w obszarze promocji zdrowia na rzecz Fundacji Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie „O ZDROWIE DZIECKA”. 

Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi profesjonalnej porady. Zawarte w nim wskazówki mają na celu pogłębianie wiedzy i świadomości czytelnika, jednak każdorazowe wdrożenie opisanych rozwiązań lub metod powinno być poprzedzone konsultacją ze specjalistą w danej dziedzinie. Tylko indywidualne podejście oraz opinia eksperta zapewnią bezpieczeństwo i adekwatność stosowania się do przedstawionych w artykule zaleceń.

NASZE NAJNOWSZE PORADY

DZIECI I WRODZONE WADY SERCA

Udostępnij:
Czytaj więcej

OTYŁOŚĆ U DZIECI

Udostępnij:
Czytaj więcej

O JAK OKULISTA. LEKSYKON LEKARZY SPECJALISTÓW W PEDIATRII

Udostępnij:
Czytaj więcej

Ułatwienia dostępu

Web Accessibility plugin by DJ-Extensions.com