Zapalenie krtani jest stanem, podczas którego obserwuje się występowanie zapalenia obejmującego swoim zasięgiem fałdy głosowe oraz otaczające je tkanki. Wyróżniane są dwa typy zapalenia krtani: ostre trwające mniej niż 3 tygodnie, a także przewlekłe, które utrzymuje się powyżej 3 tygodni.

Wśród rodzajów ostrego zapalenia krtani można wymienić ostre podgłośniowe zapalenie krtani oraz ostre zapalenie nagłośni. Grupą wiekową obarczoną największym ryzykiem rozwoju ostrego podgłośniowego zapalenia krtani są dzieci od 1. do 5. roku życia, a szczyt zachorowań obserwowany jest jesienią i wiosną. Dla porównania, ostre zapalenie nagłośni może występować również u dorosłych, jednakże najczęściej chorują dzieci między 2. a 7. rokiem życia.

Przewlekłe zapalenie krtani występuje w dwóch postaciach: przewlekłego nieswoistego zapalenia krtani i przewlekłego swoistego zapalenia krtani. Ostanie wśród wymienionych występuje w przebiegu innych chorób (np. gruźlicy, sarkoidozy, kiły, amyloidozy).

JAKIE SĄ PRZYCZYNY ZAPALENIA KRTANI?

1. Ostre zapalenie krtani

Najczęstszą przyczynę ostrego zapalenia krtani stanowią wirusy, takie jak: wirus grypy, paragrypy, RSV, koronawirusy i adenowirusy. Bakterie (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis) rzadko są pierwotną przyczyną zapalenia krtani, ale mogą nadkazić już istniejący stan zapalny spowodowany przez wirusy.

Ostre podgłośniowe zapalenie krtani zazwyczaj jest spowodowane przez wirusa paragrypy, ale może być wywołane przez adenowirusy, wirusy ECHO i RS. Do ważnych czynników należą również: nawracające zapalenie części nosowej gardła i niedrożność nosa, które są spowodowane przez przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków: gardłowego i podniebiennych.

Ostre zapalenie nagłośni zdecydowanie odróżnia się pod względem czynnika etiologicznego, ponieważ jest wywoływane przez bakterie (Haemophilus influenzae typu B, paciorkowce grupy A, Streptococcus pneumoniae i Staphylococcus aureus). Wprowadzono szczepienia przeciwko Haemophilus influenzae, ale choroba nadal może być wywoływana przez inne drobnoustroje. Należy również zwrócić uwagę, że uszkodzenie błony śluzowej spowodowane przez zbyt twardy kęs pokarmu może umożliwić wniknięcie bakterii i tym samym doprowadzić do rozwoju choroby.

2. Przewlekłe zapalenie krtani

Przewlekłe nieswoiste zapalenie krtani spowodowane jest przez działanie czynników zewnętrznych, do których należy: palenie tytoniu, zanieczyszczenie środowiska i czynniki środowiskowe. Szczególnie narażone na rozwój tej choroby są osoby zawodowo używające głosu i można wśród nich wymienić m. in. kelnerki, pracowników budowlanych i pracowników central telefonicznych. Wpływ na ten stan ma również praca w klimatyzowanych pomieszczeniach.

JAKIE OBJAWY MOGĄ WYSTĘPOWAĆ PODCZAS ZAPALENIA KRTANI?

1. Ostre zapalenie krtani

Wśród objawów ostrego zapalenia krtani można wymienić napady kaszlu, chrypkę, bezgłos, ból krtani i gardła, uczucie przeszkody, drapanie oraz suchość w gardle. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku dzieci wspomniany stan wiąże się z ryzykiem niedrożności dróg oddechowych.

Ostre podgłośniowe zapalenie krtani charakteryzuje się nagle pojawiającym się suchym szczekającym kaszlem, któremu towarzyszy gorączka oraz duszność. Nasilanie się duszności może być czynnikiem odpowiedzialnym za niepokój dziecka. Nie obserwuje się zmian w głosie. Występujący obrzęk może w krótkim czasie doprowadzić do wystąpienia zagrażającego życiu dziecka zwężeniu dróg oddechowych.

Do klasycznych objawów ostrego zapalenia nagłośni należy: nadmierne wydzielanie śliny, problemy z połykaniem (związane z pojawianiem się ostrego bólu w trakcie wykonywania tej czynności) i ciężki stan pacjenta. Choroba zagraża życiu dzieci między 2 a 8 rokiem życia a jej śmiertelność wynosi 20%. Zauważalne są zmiany w brzmieniu głosu nazywane „gorącym ziemniakiem w ustach” (jest on przytłumiony, a jego barwa jest pogrubiona). Występująca duszność wymusza na pacjentach siedzenie w łóżku w pozycji pionowej z uniesionym nosem („pozycja węsząca”). Zauważa się podniesioną temperaturę ciała.

2. Przewlekłe zapalenie krtani

Przewlekłe zapalenie krtani związane jest z występowaniem chrypki, suchego kaszlu, obniżeniem i osłabieniem głosu. Zgłaszane jest uczucie przeszkody w krtani (globus) oraz ciągła potrzeba odchrząkiwania. Zazwyczaj nie towarzyszą dolegliwości bólowe. Objawy utrzymują się tygodnie. a nawet miesiące.

Istnieją także sytuacje, gdy obserwowane zmiany w głosie nie są związane z obecnością stanu chorobowego w obrębie krtani. W przypadku kobiet, w drugiej połowie ciąży może pojawić się chrypka i pogrubienie głosu, które ustępują po porodzie. Wpływ na głos u kobiet ma również stosowanie męskich hormonów płciowych i steroidów anabolicznych.

W JAKI SPOSÓB LEKARZ ROZPOZNAJE ZAPALENIE KRTANI?

Podczas rozpoznawania zapalenia krtani oceniana jest jakość głosu (ocena odsłuchowa). Przeprowadzane jest również badanie laryngologiczne z laryngoskopią pośrednią (badanie krtani i okolicznych struktur z wykorzystaniem małego lusterka), którą często uzupełnia się o badanie wideolaryngoskopowe (do badania krtani wykorzystywany jest endoskop z kamerą). W trakcie tego badania można zaobserwować obecność zmian zlokalizowanych w obrębie fałdów głosowych oraz błony śluzowej okolicznych struktur.

Diagnostyka przewlekłego zapalenia krtani zwykle wymaga pobrania wycinków do badania histologicznego. W przypadku przewlekłego nieswoistego zapalenia krtani wspomniane działanie jest przeprowadzane w celu wykluczenia obecności procesu rozrostowego w tamtej okolicy. Pobranie wycinka podczas diagnostyki przewlekłego swoistego zapalenia krtani pozwala potwierdzić istnienie czynnika odpowiedzialnego za zmiany w obrębie tego narządu (np. gruźlicy czy sarkoidozy).

LECZENIE

1. Ostre zapalenie krtani

Działania podejmowane w trakcie leczenia ostrego zapalenia krtani mają charakter zachowawczy. Zalecany jest odpoczynek głosowy i unikanie stosowania używek. Konieczne jest zmniejszenie narażenia na chemikalia, takie jak na przykład aerozole do włosów. Pozytywny efekt można uzyskać dzięki nawilżaniu powietrza, piciu dużej ilości płynów i zastosowaniu nawilżających inhalacji z 0,9% roztworu NaCl. Stosuje się leki przeciwzapalne w postaci tabletek do ssania i aerozoli. Nie jest zalecane podawanie antybiotyków. Choroba zazwyczaj jest wywoływana przez wirusy, a antybiotyki działają na bakterie.

W przypadku leczenia ostrego podgłośniowego zapalenia krtani stosuje się leki przeciwgorączkowe i chłodne inhalacje. Niezbędne jest picie dużej ilości płynów oraz utrzymywanie dużej wilgotności w pomieszczeniach, w których przebywa chory. Jeżeli towarzyszącym objawem jest duszność to stosowane są glikokortykosteroidy. W przypadku narastania duszności może się okazać niezbędne przyjęcie do szpitala.

Ciężki przebieg ostrego zapalenia nagłośni wymaga hospitalizacji.

2. Przewlekłe zapalenie krtani

Podczas leczenia przewlekłego nieswoistego zapalenia krtani niezbędne jest wyeliminowanie czynnika drażniącego jakim jest np. tytoń. Istotne jest przywrócenie drożności dróg oddechowych. Cel ten można uzyskać dzięki przeprowadzeniu operacji przegrody nosa lub zatok przynosowych. Przez około 4 tygodnie chory przyjmuje wziewnie glikokortykosteroidy. Stosowane są inhalacje roztworem 0,9% NaCl oraz często leki mukolityczne.

Bardzo ważny jest fakt, że osoby chore na przewlekłe nieswoiste zapalenie krtani powinny mieć przeprowadzane regularne kontrole laryngologiczne, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia transformacji nowotworowej w obrębie krtani.

Leczenie przewlekłego swoistego zapalenia krtani jest ściśle związane z czynnikiem, jaki je wywołuje. Przykładowo, jeżeli ognisko amyloidu jest ograniczone to przeprowadza się jego chirurgiczne usunięcie.

Jeżeli zmiany w obrębie krtani związane są z przebiegiem odrefluksowego zapalenia krtani, niezbędne jest wprowadzenie pewnych modyfikacji w trybie życia chorego. Istotne jest wprowadzenie diety przeciwrefluksowej, redukcja stresu oraz zmniejszenie masy ciała (jeżeli chory ma nadwagę). O zastosowanym leczeniu farmakologicznym decyduje nasilenie objawów.

ZAPOBIEGANIE ZAPALENIU KRTANI

Nie jest możliwe w pełni wyeliminowanie możliwości rozwoju zapalenia krtani, ale podjęcie pewnych działań może skutecznie ograniczyć jego ryzyko. Najlepszym sposobem zmniejszającym ryzyko wystąpienia infekcji górnych dróg oddechowych jest regularne mycie rąk.

Ważne jest stosowanie odpowiednich szczepień przeciwko grypie i COVID-19. W sezonie 2025/2026 możliwe jest bezpłatne zaszczepienie przeciwko grypie następujących grup osób: dzieci do 18 roku życia, dorosłych powyżej 65 roku życia, a także kobiet w ciąży i połogu. Pozostałym osobom, czyli dorosłym w wieku 18-64 lata przysługuje 50% refundacja.

Istotne jest wprowadzenie pewnych zmian w codziennym funkcjonowaniu:

• Nie wolno palić papierosów (również e-papierosów) oraz należy unikać picia alkoholu.
• Niezwykle ważne jest picie odpowiedniej ilości płynów i tym samym dbanie o odpowiedni stopień nawodnienia organizmu.Niestety picie kawy również ma negatywny wpływ, ponieważ zmniejsza stopień nawodnienia.
• Należy podjąć działania mające na celu zmniejszenie narażenia na drażniące środki chemiczne oraz pyły. Bierne palenie papierosów również ma negatywny wpływ.
• Przydatne może się okazać zastosowanie w domu nawilżacza powietrza.
• Osoby ze zgagą powinny wprowadzić pewne zmiany w swojej diecie.

Wyróżniane są dwa rodzaje zapalenia krtani: ostre i przewlekłe. Ostre zapalenie krtani trwa poniżej 3 tygodni a najczęstszą jego przyczyną są infekcje wirusowe. Szczególnie istotne u dzieci są dwa jego typy: ostre podgłośniowe zapalenie krtani i ostre zapalnie nagłośni, a każdy z nich posiada pewne charakterystyczne objawy. Śmiertelność w przypadku drugiego wśród wymienionych sięga nawet 20%. Przewlekłe zapalenie krtani utrzymuje się powyżej 3 tygodni i dzieli się je na przewlekłe nieswoiste zapalenie krtani i przewlekłe swoiste zapalenie krtani.

Istotne podczas leczenia przewlekłego zapalenia krtani  jest zmniejszenie narażenia na czynniki drażniące. Możliwe jest podjęcie pewnych działań zmniejszających ryzyko rozwoju zapalenia krtani i wymienia się wśród nich m. in. regularne mycie rąk oraz szczepienia ochronne.

Bibliografia:

• Behrbohm H., Kaschke O., Nawka T., Swift A., Choroby ucha, nosa i gardła z chirurgią głowy i szyi, Wrocław, Elsevier Urban & Partner, 2011
• Latkowski Bożydar J., Podręcznik dla studentów i specjalizujących się lekarzy, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa, 2017
• Interna Szczeklika 2022, Medycyna Praktyczna, Kraków, 2022
• Jak wygląda refundacja szczepionek przeciw grypie w sezonie 2025/2026?, [online] https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jak-sa-refundowane-szczepionki-przeciw-grypie-w-sezonie-2024-2025/, [dostęp: 15.02.2026r.]
• Chronic laryngitis, [online] https://www.health.harvard.edu/a_to_z/chronic-laryngitis-a-to-z, [dostęp: 21.02.2026r.]
• Laryngitis, [online] https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22268-laryngitis, [dostęp: 21.02.2026r]

Autorka artykułu: Beata Ziembla
Artykuł powstał w ramach wolontariatu w obszarze promocji zdrowia na rzecz Fundacji Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie „O ZDROWIE DZIECKA”. 

Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi profesjonalnej porady. Zawarte w nim wskazówki mają na celu pogłębianie wiedzy i świadomości czytelnika, jednak każdorazowe wdrożenie opisanych rozwiązań lub metod powinno być poprzedzone konsultacją ze specjalistą w danej dziedzinie. Tylko indywidualne podejście oraz opinia eksperta zapewnią bezpieczeństwo i adekwatność stosowania się do przedstawionych w artykule zaleceń.